Giadinhlaso1 - Gần đây đã xảy ra khá nhiều vụ hỏa hoạn từ nhà chung cư, cao ốc, nhà riêng. Thượng tá Tô Xuân Thiều (Phòng Cảnh sát PCCC Hà Nội) sẽ giúp bạn những cách thoát hiểm khi gặp hỏa hoạn xảy ra.

Dạy trẻ thoát hiểm

Dạy trẻ nhớ số điện thoại cứu hỏa (viết số 114, số điện thoại của bố mẹ để trẻ học thuộc).

Khi ngửi thấy mùi khét, khói hoặc trông thấy lửa cháy thì gọi ngay 114.

Khi bị kẹt trong đám cháy, cần bình tĩnh làm theo chỉ dẫn của người lớn. Lăn tròn khi tóc hoặc quần áo bị bén lửa.

Dạy trẻ biết lối thoát ra ngoài càng nhanh càng tốt. Không chần chừ đi trốn hoặc cố gọi điện. Không chui vào thang máy vì dễ bị ngắt điện. Nếu đang ở gần tầng thượng hãy di chuyển lên tầng thượng thay vì di chuyển xuống dưới.

Nếu kẹt ở phòng, hãy lấy vải ướt bịt chặt các khe cửa rồi chui xuống gầm giường, nằm sát sàn, bởi gầm giường cứu hộ sẽ tìm kiếm đầu tiên và khói thì bay cao hơn sàn nhà.

Dạy trẻ cách thoát hiểm khi gặp hỏa hoạn là việc cần thiết trong mỗi gia đình (lớp học kỹ năng thoát hiểm khi hỏa hoạn cho trẻ tại Trung tâm Smart Garden)

Thoát hiểm ở nhà riêng và chung cư

Cách thoát hiểm ở nhà riêng và chung cư

Để có thể tự bảo vệ thì bản thân mỗi chúng ta nên học cách sử dụng dụng cụ phòng cháy chữa cháy (PCCC), rèn kỹ năng PCCC cho mọi người để tự cứu mình. Khi nhà bị lửa tấn công cần thoát ra càng nhanh càng tốt. Đừng cố lấy của cải, giấy tờ, hay gọi điện cứu hỏa vì sẽ tốn nhiều thời gian quý báu để thoát ra.

Hãy ra ngay phía cửa, nếu thấy lửa dữ dội, khói mù mịt chặn cửa chính thì chớ sợ, hãy định hướng tìm cửa phụ để thoát ra. Trước khi mở cửa, nên chạm mu bàn tay vào tay nắm cửa xem có quá nóng không, nếu nóng là lửa đang dữ dội bên ngoài, hãy thoát ra bằng cửa khác. Nếu cửa chưa nóng thì mở từ từ để quan sát và tính cách thoát ra.

Những gia đình sống tầng 1 có thể thoát ra bằng cửa sổ. Nhà từ 2 tầng trở lên cần sắm thang nhẹ, dễ mang vác và chỉ cho cả nhà rõ chỗ để thang, lấy thang, dùng thang để thoát hiểm qua cửa sổ. Người ở các tầng cao hơn có thể chui ra ngoài, đứng tránh lửa trên mái vòm để dễ dàng được cứu hộ. Khi tóc, quần áo bén lửa cần lăn tròn ngay xuống đất để dập lửa. Nếu người bên cạnh bị bắt lửa, hãy lấy chăn, vải dày thấm nước trùm nhanh lên họ để dập tắt lửa.

Các chuyên gia thuộc Phòng Cảnh sát PCCC cho rằng, chữa cháy nhà chung cư là khó khăn hơn cả. Vì thế khi có hỏa hoạn người dân cần tuân thủ những quy định thoát hiểm như: Phải đi theo đèn exit thoát nạn; Tuyệt đối không thoát nạn bằng thang máy vì dễ hỗn loạn, điện sẽ tự ngắt và dừng hoạt động, dễ mắc kẹt; Nhanh chóng xuống đất bằng cầu thang bộ. Nếu cầu thang bộ quá đông, có thể chui ra lan can chờ cứu hộ. Hoặc leo xuống đất bằng thang dây, sợi dây chống nhiệt (nhưng phải có lót tay). Hoặc thắt quần áo, chăn màn, rèm khăn xé ra nối thành dây dài để thoát qua cửa sổ. Ống nước PCCC, dây vòi rồng PCCC, vòi xịt, ống máng xối thoát nước… đều có thể cứu người, nhưng cần quấn vải vào tay kẻo rát và đau lòng bàn tay không tuột xa được; Cố bò, trườn sát mặt sàn, bịt khăn dày, ướt vào mũi miệng để tránh khói và thoát ra ngoài.

Khi thoát ra rồi, hãy men theo tường để giữ phương hướng. Xác định xem đang ở đâu, lửa cháy phía nào, cửa sổ, lan can, hay lối thoát hiểm gần nhất... để thoát ra. Khi ra lan can, sân thượng thì xác định hướng gió, chọn đứng chỗ ngược gió thì cháy lan sẽ chậm, sức nóng và ảnh hưởng lửa khói giảm… và có thêm thời gian thoát hiểm.

Kỹ năng thoát hiểm khi bị lửa khói bao vây

Kỹ năng thoát hiểm khi bị lửa khói bao vây

Các chuyên gia cho biết, khi lửa bao vây cần tìm cách kéo dài thời gian chờ cứu hộ. Hãy xả nước vào đầy thùng, chậu, bồn tắm… rồi nhúng nước tất cả khăn, vải, quần áo… nhét vào khe cửa để chặn khói. Dựng nệm, vật thấm nước chặn ở cánh cửa, kê thêm tủ, bàn, ghế cho chắc và luôn giữ ướt. Liên tục tạt nước ra sàn, tường để dịu sức nóng.

Không mở cửa sổ vì sẽ hút lửa từ cửa chính vào. Nếu cửa sổ an toàn hãy mở để thông khói, nhưng cần tháo mành rèm, chuyển chất dễ cháy ra xa, giữ ướt cửa sổ. Phá vỡ cửa sổ để thông khói là bất đắc dĩ, vì nếu có khói lửa bên ngoài ập vào rất nguy hiểm.

Khi thấy người đến cứu thì cố gắng gây chú ý, phát tiếng động để được cứu. Hoặc cố gắng đến gần chỗ có cứu hộ để kêu cứu. Hoặc treo/ đặt bất cứ vật dụng nào màu trắng để thu hút sự chú ý.

Cố gắng đừng hít phải khói. Khi thoát ra được, hãy thông báo ngay với cứu hỏa nếu còn người kẹt trong nhà. Chú ý đứng ngoài tầm tàn lửa, gạch đá bắn ra.

Nhảy xuống đất thoát thân là cách bần cùng, bởi không an toàn (nhảy từ tầng 4 xuống có thể chết người). Vì vậy chỉ chọn nhảy khi không còn lối thoát nào khác. Nguyên tắc là nhảy sẽ tiếp đất chân ở tư thế chùng đầu gối và đưa người về phía trước sẽ giảm chấn thương chân.

Ở tầng cao luôn để khăn bàn, phông màn, thảm, bao tải, bao nilon lớn, áo khoác…để có thể hỗ trợ mình. Khi nhảy cần là cột túm lại, nắm chặt hai tay để cản gió. Hoặc dùng quần dài cột chặt hai ống và túm chặt đai lưng sẽ bộng gió trong hai ống quần… cũng cản bớt gió, giảm đáng kể chấn thương.

Chọn nơi nhảy xuống là bụi cây, mái hiên, hàng quán, một đống cát, rác, nóc mui xe, mái tôn… sẽ giảm bớt tổn thương.

TS Vũ Thu Hương, Giảng viên ĐH Sư phạm Hà Nội.

Theo giadinh

Không phải phụ nữ cho con bú không được ăn nhưng nên hạn chế vì chúng sẽ khiến sữa mẹ có mùi khó chịu, trẻ dễ bỏ bú.

Chị gái em mới sinh em bé được gần 3 tháng nhưng sữa của chị ấy càng ngày càng ít đi. Khi còn là con gái, chị ấy rất thích ăn gia vị như hành sống, ớt, tỏi sống.

Sau khi sinh em bé, mẹ chồng chị ấy khi chuẩn bị cơm cho con dâu đã rất hạn chế cho ăn những thứ này nên có lẽ vì thế mà chị ấy ăn được ít cơm. Mong chuyên mục cho biết, vì sao phụ nữ cho con bú lại không nên ăn hành, ớt, tỏi? Làm thế nào để chị em nhiều sữa bây giờ?

Khánh Huyền (Hà Nội)

Không phải phụ nữ nuôi con nhỏ là không được ăn các loại gia vị như hành, ớt, tỏi. Tuy nhiên, mẹ chồng của chị gái bạn đã đúng khi hạn chế cho con dâu ăn những loại thực phẩm này vì chúng sẽ khiến sữa mẹ có mùi khó chịu, trẻ dễ bỏ bú.

Không phải phụ nữ cho con bú không được ăn hành, ớt, tỏi nhưng nên hạn chế vì chúng sẽ làm cho sữa mẹ có mùi gây khó chịu, làm cho trẻ dễ bỏ bú. (Ảnh minh họa)

Lỗi "đau đớn" khiến con bú mẹ vẫn còi

Muốn cho sản phụ có nhiều sữa, gia đình bạn nên:

• Nên nấu cho sản phụ các món ăn cổ truyền như: Cháo chân giò gạo nếp, ý dĩ (có tác dụng kích thích bài tiết sữa).
  
• Sản phụ cần được ăn đủ, uống đủ, ngủ đẫy giấc. Khẩu phần ăn cần cao hơn mức bình thường. Hàng ngày ăn thêm vài bát cơm, một ít thịt, cá hoặc trứng, một ít rau đậu. Nên ăn thêm quả chín.
  
• Trong thời kỳ cho con bú, sản phụ hạn chế dùng thuốc vì một số thuốc có thể qua sữa gây ngộ độc cho trẻ và làm giảm tiết sữa.
  
• Nên uống nhiều nước, nhất là cháo, nước quả, sữa... (mỗi ngày khoảng một lít rưỡi đến hai lít).
  
• Ðể sữa được tiết ra một cách thuận lợi, tinh thần người mẹ phải thoải mái, tự tin, tránh những căng thẳng, buồn phiền, lo âu, mất ngủ.
  
• Ðiều quan trọng để tạo nhiều sữa là sản phụ cần cho con bú thường xuyên, đúng cách. Trẻ ngậm bắt vú đúng sẽ bú có hiệu quả và tránh làm người mẹ đau rát vú.

Chuyên gia tư vấn Kim Mai

(Theo giadinh)

Cùng tham gia Buổi chia sẻ về phương pháp giáo dục sớm Glenn Doman và cách áp dụng dành cho phụ huynh có bé từ 0-2 tuổi để hiểu hơn về cách nuôi dạy con phát triển toàn diện trong giai đoạn đầu đời này.

Nhiều bậc phụ huynh nghĩ trong giai đoạn từ 0-3 tuổi, còn bé thế biết gì mà học mà dạy, thời gian này hãy cứ để cho chúng phát triển tự nhiên, nhồi nhét kiến thức vào đầu chúng làm gì. Trong quan điểm của nhiều người, đằng nào lũ trẻ chả lớn lên, khi lên 5 cho bé đi học cũng như bao bạn bè khác. Đây là suy nghĩ của những phụ huynh không hiểu gì về sự phát triển của trẻ nhỏ trong những giai đoạn đầu đời này.

Giáo dục trẻ sớm phải đúng cách

Phụ huynh có biết:

Giai đoạn từ 0- 3 tuổi là giai đoạn bùng nổ về tế bào não của trẻ, đến 3 tuổi não trẻ đã được hoàn thiện 80-90 % như não người trưởng thành. Nhiều nhà nghiên cứu đã tính toán, mọi người thông thường chỉ sử dụng 5%~10% tiềm năng của não, vì thế cha mẹ khi "khai thác" tiềm năng não trái của trẻ, đồng thời với phát triển trí tuệ, nhất định phải nhận thức đầy đủ tác dụng quan trọng của việc "khai thác" tiềm năng não phải.

Muốn trẻ trở nên thông minh hơn thì phải khai thác tiềm năng não phải một cách có ý thức. Những đứa trẻ dưới 3 tuổi chúng hầu như chỉ dùng bán cầu não phải (còn được gọi là bộ não siêu đẳng, đại não). Bán cầu não phải có ưu điểm so với bán cầu não trái: ghi được hình ảnh rất nhanh, chính xác, tự tin mà không cần ý thức, không cần phân tích.


Bởi vì khi lũ trẻ lớn lên, cơ hội kích thích não phải sẽ qua đi. Mỗi ngày qua đi, khi đồng hồ điểm tiếng chuông cuối cùng cho 0g, một ngày mới lại bắt đầu, những tế bào não của con chúng ta nếu được kích thích sẽ mạnh thêm lên, những tế bào não không được kích thích hay sử dụng sẽ nhỏ dần lại và sẽ teo dần khi chúng qua 3 tuổi (với não phải). Đó là lý do giáo dục sớm phải bắt đầu càng sớm càng tốt. Các tế bào não cũng như cơ thể chúng ta, có tập thể dục thường xuyên mới khoẻ mạnh, có ăn uống ngủ nghỉ điều độ mới dẻo dai, bền bỉ.

Và những người mẹ giáo dục từ sớm cho con đều vì mục đích này, chứ không phải với mục đích dạy con thành thần đồng hay thiên tài. Nên nhớ, giáo dục sớm tức là chúng ta trao cho con một cơ hội để làm vững chắc hơn các tế bào não của con, để con được kích thích, còn con có khả năng phát triển đến đâu, có thành thần đồng hay chỉ là em bé bình thường, điều đó là phụ thuộc ở con chứ không phải ở mẹ.

Sưu tầm

Sốt, tiêu chảy, thích cắn gặm...là những biểu hiện cho thấy bé đang trong giai đoạn mọc răng.

Tối qua hai vợ chồng tôi rảnh nên đưa con sang nhà ông bà ngoại chơi. Không thấy mọi người bế cu Bin nhà cậu ra phòng khách, tôi hỏi thì mới biết bé sốt cả ngày nay mà chưa thấy hạ, nhét đầu ti vào miệng nhưng không chịu bú cứ khóc hoài.

Các dấu hiệu nhận biết trẻ mọc răng (Ảnh minh họa)

Tôi hỏi có phải Bin mọc răng không thì mợ nói chắc không phải vì Bin mới được có 4 tháng. Tôi giải thích có những trẻ mọc răng sớm hoặc muộn hơn bình thường chứ không phải lúc nào cũng chuẩn 6 tháng. Rồi tôi kể mợ nghe các dấu hiệu mọc răng của bé Măng nhà tôi thì mợ nói là trúng phóc những biểu hiện của cu Bin mấy hôm nay.

Chảy nhiều nước dãi

Hồi ấy, bé Măng nhà tôi chảy dãi nhiều lắm, mấy cái yếm dãi cuốn quanh cổ cho con chỉ một lúc không thay là ướt đẫm. Dãi chảy nhiều còn khiến ban đỏ nổi quanh cằm làm tôi lo lắng vô cùng.

Tìm hiểu tôi mới biết quá trình mọc răng sẽ kích thích nước dãi trong miệng chảy ra nhiều hơn. Tuy nhiên, đối với các bé từ 10 tuần - 4 tháng tuổi, dù không mọc răng, hiện tượng chảy nước miếng cũng rất phổ biến. Cho nên, các mẹ cần tìm hiểu thêm các dấu hiệu khác nữa mới có thể khẳng định có phải bé sắp mọc răng hay không.

Khi mọc răng, bé chảy nước dãi rất nhiều (Ảnh minh họa)

Lợi nhô lên

Nếu nhìn kỹ, các mẹ sẽ thấy mờ mờ ở dưới lợi là phần trên của răng sắp mọc. Để kiểm tra kỹ hơn, các mẹ có thể dùng ngón tay sạch ấn nhẹ lên lợi của bé xem có thấy phần nào gồ lên không. Trong một số trường hợp, phần lợi nhô lên của bé có thể có màu hơi tái. Điều này xảy ra là do chảy máu nhẹ phía dưới lợi khi mọc răng. Hiện tượng này sẽ sớm biến mất, các mẹ không cần lo lắng quá.

Bé thích cắn, gặm

Khi mọc răng, mầm răng nhô lên khỏi lợi khiến bé đau và khó chịu. Vì thế, bé có xu hướng cho bất cứ thứ gì vào miệng để cắn và nhai cho đỡ đau. Còn nhớ hồi ấy bé Măng nhà tôi cũng thế, hễ cứ có cái gì trong tay như đồ chơi, thìa hoặc thậm chí là ngón tay thôi, là cũng cho hết vào miệng để gặm.

Tật hay cắn gặm lúc mọc răng cũng khiến tôi rất khổ sở vì bé cứ nhay nhay đầu vú khiến mẹ đau điếng người. Sau được mách, tôi hay cho bé nhai núm ti giả sạch đã để lạnh trong tủ, ngậm ti giả lạnh bé sẽ thấy đỡ đau. Thêm nữa , lúc ấy, bé cũng bắt đầu ăn dặm rồi nên tôi hay cho bé cầm trái cây xắt miếng để gặm cho đỡ ngứa lợi.

Cáu kỉnh và khó tính

Vì đau nên trong giai đoạn mọc răng, ngoài hiện tượng sốt các bé còn liên tục quấy khóc. Đến cả lúc bú bé Măng nhà tôi cũng đẩy ra, không thèm ti mẹ. Những lúc như thế này tôi thường không ép con mà vắt sữa ra cốc rồi dùng thìa đút.

Không chỉ trong chuyện ăn uống, những cơn đau khó chịu khi mọc răng còn khiến các bé cáu kỉnh cả khi ngủ. Với bé Măng nhà tôi, trong khoảng thời gian mọc răng, lúc nào tôi cũng phải trực bên cạnh khi con ngủ để dỗ bất cứ lúc nào con thức giấc.

Sốt và tiêu chảy

Hầu như trẻ nào mọc răng cũng sẽ bị sốt. Tuy nhiên, trẻ thường chỉ sốt nhẹ, các mẹ chỉ cần chườm khăn mát để hạ nhiệt cho bé. Đối với một số bé, hiện tượng sốt cao trên 38oC có thể xảy ra ra nhưng không kéo dài. Nếu con sốt cao quá, các mẹ có thể cho con dùng thuốc, tuy nhiên mẹ phải đọc thật kỹ hướng dẫn trước khi cho con uống.

Kèm với hiện tượng sốt, bé còn có thể bị tiêu chảy. Khi thấy con có hiện tượng tiêu chảy, mẹ cần theo dõi kỹ, tránh để xảy ra tình trạng mất nước đồng thời cho con ăn thức ăn lỏng, mềm, thường xuyên bổ sung nước.

Kéo tai, dùng tay chà vào má

Vì lợi, tai và má có chung dây thần kinh và tác động qua lại lẫn nhau nên khi mọc răng, trẻ cũng sẽ cảm thấy khó chịu ở cả vùng tai và má. Bé thường có hành động kéo tai, hoặc dùng tay chà vào má để cảm thấy dễ chịu hơn.

Tuy nhiên, các mẹ cũng nên lưy ý bởi biểu hiện kéo tai có thể không liên quan đến chuyện mọc răng. Khi bị viêm tai, bé cũng có biểu hiện này. Do đó, các mẹ cần quan sát kỹ kết hợp thêm với những biểu hiện ở trên để khẳng định xem bé kéo tai là do mọc răng hay viêm tai.

Theo Khám phá

Những yếu tố được cho là ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian bé ở trong bụng mẹ là kích thước thai nhi và quá trình trao đổi chất.

Các nhà nhân chủng học từ lâu đã giải thích rằng: trẻ con mới sinh ra rất yếu ớt và không thể tự lực được mà luôn cần người lớn chăm sóc, nguyên nhân là do kích cỡ khung xương chậu của người mẹ. Theo giả thuyết này, nếu trẻ con sinh ra với bộ não lớn hơn (nhận thức, tư duy phát triển hơn) thì chúng sẽ bị mắc kẹt trong ống dẫn sinh. Chính vì thế mà quá trình thai nghén đã kịp dừng lại trước khi thai nhi phát triển quá lớn. Đó cũng là lí do vì sao quá trình mang thai lại kéo dài trong 9 tháng.

Nhưng câu chuyện không đơn giản chỉ có vậy. Một nghiên cứu được công bố ngày 27/8/2012 đã phản đối giả thuyết “kích thước xương chậu của người mẹ quyết định thời điểm em bé được sinh ra” và cho rằng, sự trao đổi chất ở người mẹ mới là nguyên nhân thực sự.

“Không có bất kì sự thúc ép đặc biệt nào từ khung xương chậu đến độ dài quá trình thai nghén và kích thước thai nhi”, Holly Dunsworth - nhà nhân chủng học, nhà nghiên cứu tại đại học Rhode Island – đã trả lời tờ LiveScience như vậy. “Người mẹ có khả năng trao đổi chất đến một mức nhất định nào đó, và khi đạt đến mức độ đó, đứa trẻ sẽ được ra đời.”, ông nói.

Con người lúc mới sinh ra đều kém phát triển hơn so với các loài linh trưởng khác: Bộ não của chúng ta khi mới sinh nhỏ hơn 30% kích thước khi đã trưởng thành, trong khi ở tinh tinh – một trong những loài linh trưởng có họ hàng gần gũi với con người nhất – tỉ lệ này là 40%. Thực tế, theo cuốn “A Zoologist Looks at Humankind” của Adolf Portmann (Đại học Colombia, 1990) cần phải mất thời gian từ 18-21 tháng, thay vì 9 tháng để thai nghén thì bộ não của trẻ sơ sinh mới đạt tới trình độ phát triển.

Tại sao thai nhi chỉ nằm trong bụng mẹ 9 tháng? (Ảnh minh họa)

 
Vấn để “làm sao để đầu em bé đi lọt qua khung xương chậu người mẹ” được coi là tình huống khó xử trong sản khoa. Các nhà nhân chủng học đã đặt ra giả thuyết rằng: do quá trình tiến hóa, để con người thích hợp với việc đi lại bằng hai chân mà vùng khung xương chậu của người mẹ đã nhỏ lại, vì thế mà kích thước não trẻ sơ sinh không được quá lớn nữa, kết cục mà trẻ đã ra đời sớm hơn thời điểm lí tưởng.


Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Dunsworth, như đã nói ở trên, đề nghị một cách giải thích khác. Theo bà, nếu xét đến kích thước cơ thể thì con người không hề rút ngắn quá trình mang thai của mình so với các loài khác. Khi xét đến tương quan kích thước cơ thể giữa con người và các loài linh trưởng khác, độ dài thời gian mang thai của con người xếp thứ hai, chỉ sau đười ươi và dài hơn khỉ đột và tinh tinh 37 ngày.

Cơ thể người mẹ ngoài ra còn tiêu tốn rất nhiều năng lượng cho thai nhi trong tử cung. Các nhà nghiên cứu còn chỉ ra rằng não người mới sinh lớn hơn não khỉ đột (gorilla) mới sinh là 47%. Kích cỡ trẻ sơ sinh cũng to gấp đôi khỉ đột mới sinh. Tóm lại, trẻ sơ sinh không phải có kích cỡ nhỏ hơn bình thường mà còn cực kì to lớn so với các loài khác.

Tiếp theo, Dunsworth và các cộng sự còn khám phá ra rằng việc đi đứng, chạy nhảy không bị ảnh hưởng bởi việc khung xương chậu to hơn, bác bỏ giả thuyết cho rằng khung xương chậu người mẹ phải nhỏ lại để phù hợp cho quá trình tiến hóa đi bằng hai chân, dẫn đến não trẻ sơ sinh phải nhỏ lại để chui lọt làm thời gian mang thai ngắn lại.

Vậy thì tại sao trẻ em lại được sinh ra sau 9 tháng chứ không phải thời điểm nào khác? Dunsworth cho rằng nguyên nhân là do sự trao đổi chất. Trong 6 tháng mang thai, người phụ nữ phải tốn gấp đôi lượng năng lượng thông thường để quá trình trao đổi chất được tiếp diễn, một công việc càng ngày càng vất vả trong khi bào thai càng ngày càng lớn dần lên. Tỉ lệ trao đổi chất lớn nhất điển hình mà con người có thể duy trì là khoảng 2-2,5 lần so với tỉ lệ bình thường (trừ trường hợp ngoại lệ xảy ra với các vận động viên). Điều đó có nghĩa cơ thể người mẹ không thể chịu được tình trạng này lâu hơn thời gian là 9 tháng.

Tuy nhiên, theo Wenda Trevathan – nhà nhân chủng học và sinh học tại Đại học Bang New Mexico thì kích cỡ xương chậu của mẹ và đầu trẻ sơ sinh vẫn đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh nở. Ngoài ra kích cỡ và hình dạng vai của trẻ cũng ảnh hưởng đến việc trẻ đi qua ống dẫn sinh như thế nào.